ده‌سپێك پێوه‌ندی ئارشیڤ گه‌ڕان   به‌خێربێن بۆ خه‌بات مێدیا، ماڵپه‌ڕی سازمانی خه‌باتی کوردستانی ئێران.
!Welcome to KHABATmedia
    :: به‌ڵگه‌نامه‌کان     :: دیدار و چاوپێكه‌وتن     :: کاروتێکۆشان     :: هه‌واڵ و بابه‌ت بنێره‌     :: بمانناسێنه‌     :: لینکه‌کان
   کات

   وتاره‌کان

   ڕادیۆ ده‌نگی خه‌بات

   سایتی سازمانی خه‌بات

   ڕێکخراوی لاوان

   سازمانی خەبات/فەیسبوک

   خوێنه‌ران
ئێستا 13 میوان سه‌یری ماڵپه‌ڕه‌که‌مان ده‌که‌ن. 0


   به‌ڵگه‌نامه‌کان

سازمانی خه‌بات هێرشی پاسداران و حەشدی شەعبی بۆ سه‌ر هه‌رێمی كوردستان مەحكوم ده‌كات

پەیامی هاوخەمی دەبیرخانەی ناوەندی بۆ خانەوادەی مامۆستا كەریم زەند

پەیامی هاوخەمی بەرێز سكرتێری گشتی سازمانی خەبات بۆ مەكتەبی سیاسی یەكێتی نیشتمانی كوردستان

راگەێندراوی سازمانی خەبات لەسەر هەڕەشەكانی رژیمی ئێران بۆ سەر هەرێمی كوردستان

پەیامی سازمانی خەبات ی كوردستان بە بۆنەی دەسپێكی ساڵی خوێندنی 1396- 1397

بانگەوازی خۆپیشاندان بو پشتیوانی و هاودەنگی لە خواستی رەوا و داواکارییەکانی خەڵکی شاری بانە و شارەکانی رۆژهەڵاتی کوردستان

پەیامی بەرێز سكرتێری گشتی سازمانی خەبات بەبۆنەی نارەزایەتیەكانی ئەمرۆی شاری سنە

پەیامی كاك بابەشێخی حوسێنی بۆ خەڵكی كوردستان

پەیامی پیرۆزبایی كاك بابەشێخی حوسێنی بەبۆنەی جەژنی پیرۆزی قوربانەوە

راگەێندراوی سازمانی خەباتی کوردستانی ئێران بە بۆنەی رووداوەکەی گوندە ژۆر له‌ ناوچه‌ی باله‌كایه‌تی

زیاتر

   ئاماره‌کان
هه‌موو لاپه‌ڕه‌کانی ئه‌م ماڵپه‌ڕه‌
9494385
جار بینراوه‌ . Juni 2007

   ڕاپرسی
پێویستە سازمان كام پەسەند كراوی كۆنگرەی شەشەم زووتر جێبەجێ بكات؟

بە ئورگانیك كردنی كاروچالاكیەكان لە ناوخۆی وەڵات
هەوڵ بۆ زیادكردنی چالاكی پێشمەرگانە لە نێوخۆی كورد
پەرەپێدانی دۆستایەتی نێوان لایەنە كوردستانیەكان



ئاکامه‌کان
ڕاپرسی‌یه‌کان

ژماره‌ی ده‌نگه‌کان 30

بوروكراسی وه‌ك ئامرازێكى سه‌ركووت

مێژووی ناردن : Tuesday, January 22 @ 15:16:04 UTC

نووسین :  زاهيد خه‌بات
پێناسه‌ گشتیه‌كان 
بوروكراسی یان دیوانسالارى له‌ دیارده‌كانى سه‌رده‌مى مودێرن و یه‌كێك له‌ بابه‌ته‌ كاریگه‌ره‌كان له‌ به‌رێوه‌به‌رى جكوومه‌ته‌كاندایه‌ و به‌ شێوه‌ى جۆراوجۆر له‌گه‌ڵ ژیانى رۆژانه‌ى تاكه‌كانى وه‌لاتێك له‌ پێوه‌ندى دایه‌. بوروكراسی به‌ ئامانجى رێكخستن و ئاقاربه‌خشینى ئورگانیك به‌ ره‌وتى كاره‌ رێكخراوه‌یی و حكوومه‌تیه‌كان داهێنرا و له‌ گشت وه‌لاتانى جیهان به‌ پێى جۆرى سیسته‌مه‌ حكوومه‌تیه‌كان 


شێوه‌ و چوارچێوه‌ى تایبه‌تى خۆى هه‌یه‌. 
بایه‌خى ئه‌و بابه‌ته‌ به‌ جۆرێكه‌ كه‌ كاریگه‌رى روانگه‌ى به‌رێوه‌به‌رانى رێكخراوه‌كان و حكومه‌ته‌كان له‌سه‌ر جۆرى بوروكراسی و كاریگه‌رییه‌كانى به‌سه‌ر كۆمه‌ڵ و تاكه‌كان هه‌ست پێكراو و ئاشكرایه‌. 
له‌ونووسینه‌ كورته‌دا، سه‌ره‌تا باس له‌ پێناسه‌ى ئه‌و بابه‌ته‌ له‌ روانگه‌ى ماكس وێبێر وه‌كو تیئوریسه‌نى بوروكراسی و پاشان باس له‌ كه‌ڵك وه‌رگرتنى رژیمى ئاخوندى وه‌ك ئامرازێك له‌ بوروكراسی و هه‌روه‌ها پێناسه‌ى سێهه‌م یانى گشتاندنى بوروكراسی وه‌ك یاسا ووشك و بێ روحه‌كان و سووكایه‌تى مودێرن له‌گه‌ڵ راستیه‌كانى ئێرانى ئه‌مرۆ ده‌كه‌ین.
بوركوراسی یان دیوانسالارى چییه‌؟ 
سه‌باره‌ت به‌ ووشه‌ى بوروكراسی مانا و پێناسه‌ى جۆراوجۆر هاتووه‌ كه‌ له‌ناویاندا سێ مانا زیاتر برِه‌وى هه‌یه‌. یه‌كه‌م له‌ زانستى سیاسی به‌ ماناى حكومه‌ت كردن له‌ رێگه‌ى كه‌سانى ئیدارییه‌. ماناى دووهه‌م ماكس وێبێره‌
(به‌ ماناى چالاكى به‌ كۆمه‌ڵ) كه‌ له‌نێو كۆمه‌ڵناسان و بیرمه‌ندان، به‌ به‌رێوه‌به‌رى زیاتر باوى هه‌یه‌. هه‌ڵسه‌نگاندنى سێهه‌م كه‌ به‌راوردێكى گشتی و باو له‌ ووشه‌ى بوروكراسیه‌ به‌ كۆمه‌لێك یاساى ووشك و بێ روح ده‌وترێ كه‌ ده‌بێته‌ هۆى زیان له‌سه‌ر ره‌وتى كاریی و روحى تاكه‌كه‌سی. 
له‌ كۆمه‌ڵه‌ زانستیه‌كان و وه‌لاتانى كراوه‌ و گه‌شه‌سه‌ندوو  هه‌مان مانایێك كه‌ ماكس وێبێر به‌ كارى ده‌هێنێ، له‌به‌رچاو ده‌گیردرێ و به‌ گشتى ئه‌و تایبه‌تمه‌ندییانه‌ى هه‌یه‌: 
*ـ ده‌سه‌لاتدارى و سه‌روه‌رى یاسا و رێسا نووسراوه‌كان له‌سه‌ر هه‌ڵس و كه‌وت و كاركرده‌كان
*ـ دابه‌ش كردنى كار له‌سه‌ر بناغه‌ى پسپۆرگه‌رایی ئه‌رك
*ـ ریزبه‌ندى ده‌سه‌لاته‌كان به‌ شێوه‌یێكى روون
*ـ ئه‌سڵى شیاوى ته‌كنیكى كه‌سه‌كان
*ـ له‌سه‌ركار دانان و به‌ كارهێنانى كه‌سه‌كان بۆ هه‌موو ده‌ورانى خزمه‌ت 
له‌ تێگه‌یشتنى سێهه‌م له‌ بوروكراسی لایه‌نى جۆراوجۆر ده‌كه‌وێته‌ به‌رچاو وه‌ك: به‌ كارهێنانى كاغه‌زى له‌راده‌به‌ده‌ر و ته‌شریفاتى ناپێویستى ئیدارى، خاوى، ماندوویی هێنه‌ر، یه‌ك جۆرى، نه‌گۆرِى، پێچه‌لاوپێچى فه‌رمانه‌كان، وه‌لامى نه‌شیاو به‌ پێداویستیه‌ ژینگه‌ییه‌كان، دڵساردى ، نه‌بوونى هانده‌ر، له‌خۆ نامۆ بوون، دڵ ئێشانى ئه‌ندامان و ناره‌زایه‌تى سه‌ردانكه‌ران)
ئه‌وه‌ى وێبێر چاوه‌روانى به‌ كرده‌وه‌ ده‌رهێنانى هه‌بوو جۆرێك له‌سه‌رمایه‌دارى ده‌وڵه‌تیه‌ كه‌ له‌ سیسته‌مێكى حكومه‌تى پشت ئه‌ستوور به‌ دیموكراسی، وێراى  ئه‌گه‌رى پێشكه‌وتنى رێكخراوه‌یی و ئیدارى ، مافه‌كانى كه‌سانى سه‌ر به‌ رێكخراویش دابین بكرێ. وه‌دى هاتنى په‌یامى وێبێر ئه‌گه‌رچى دژوار نییه‌، به‌لام له‌ زۆرێك له‌ وه‌لاتانى جیهان یه‌ك له‌وان ئێران ، پێبه‌ندنه‌بوونى ده‌سه‌لاتداران به‌ به‌ڵێنه‌ مرۆیی و یاساییه‌كان بۆته‌ هۆى ئه‌وه‌ى كه‌ نه‌ته‌نیا هیچ  نه‌زم و پێشكه‌وتنێك له‌  بوروكراسی وه‌دى نه‌ێت، به‌ڵكو پێچه‌لاوپێچى و كێشه‌كان زیاتر بوونه‌ و بۆته‌ ئامرازێك بۆ داخران و به‌ربه‌ست كردنى كه‌شی سیاسی و حكومى و بۆته‌ هۆى ئه‌وه‌ى باڵه‌كانى حكوومه‌تى و ره‌وته‌ بوروكراته‌ بچكۆله‌كان به‌ قازانجێكى زۆر بگه‌ن. 
بوروكراسی له‌ رووبه‌رووبوونه‌وه‌ له‌گه‌ڵ تاك 
((ماكس وێبێر خۆى روونى ده‌كرده‌وه‌ كه‌ : بوروكراتیزه‌بوون له‌ كۆمه‌ڵگا پێش كه‌وتووه‌كان ده‌بێته‌ هۆى سرِینه‌وه‌ى كه‌سایه‌تى له‌ تاكه‌كان دا))
چوارچێوه‌ و قه‌واره‌ى بوروكراسی به‌ده‌نه‌ و لقه‌كانى دامه‌زراوه‌ ئیدارییه‌كان، رێكخراوه‌كان، شیركه‌ته‌كان، ناوه‌نده‌ لێكۆڵینه‌وه‌یی و نیزامیه‌كان، پیشه‌وه‌ران و بونگاكان، ناوه‌نده‌ زانستگاییه‌كان و ته‌نانه‌ت مه‌زهه‌بیشى له‌ خۆ گرتووه‌ و تاك له‌ كۆمه‌ڵدا بۆ درێژه‌دان به‌ ژیان و چاره‌سه‌ر كردنى كێشه‌كان، داخستن و كردنه‌وه‌ى كاروبارى رۆژانه‌ى خۆى و خانه‌واده‌كه‌ى به‌ستراوه‌ به‌ قه‌بووڵى ناوه‌رۆك و فه‌رمانه‌كانى. قه‌بووڵنه‌كردن و خۆراگرى له‌به‌رانبه‌ر بوروكراسی ده‌بێته‌ هۆى بێ به‌شی كۆمه‌لایه‌تى و تێكه‌وتن له‌گه‌ڵ سیسته‌مى دادوه‌رى و نیزامى. 
ئاراسته‌ و لێروانینى بوروكراتیك ده‌بێته‌ هۆى له‌ناوچوونى روحیه‌ى چالاك و تێكۆشه‌رانه‌ى سه‌ركرده‌ى رێكخراو و شیركه‌ته‌كان. بوروكراسی به‌ پێى تایبه‌تمه‌ندییه‌كانى مرۆڤێكى ئاسایی ده‌نووسرێ، له‌كاتێكدا كه‌ كه‌سه‌كان له‌ بوارى توانایی، هۆش، لێهاتوویی، وزه‌ و پاڵنه‌رى كاریی یه‌كسان نین.  له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ش كه‌ بوروكراسی ووشك و  چه‌قبه‌ستوو ده‌بێته‌ هۆى ئه‌وه‌ى كه‌ زۆربه‌ى ره‌هه‌نده‌كانى ژیانى مرۆڤایه‌تى ببنه‌ مكانیكى و ماشینى و وێكچوو و ببێته‌ هۆى رووخانى روح و توانایی كه‌سه‌كان بۆ چالاكى داهێنه‌رانه‌. له‌ رێكخراوه‌ خاوه‌ن یاسا ووشك و دژواره‌كان ده‌بینین كه‌ ورده‌ ورده‌ هه‌ڵسووكه‌وتى ئه‌ندامه‌كان تووشی به‌ره‌وسه‌رچوونى ئاڵۆزى ده‌بێ. به‌لام له‌هه‌مان كاتدا كرده‌وه‌ و هه‌لس و كه‌وتى ئه‌ندامه‌كان له‌ پشت یاساكانه‌وه‌ هه‌لوێستێكى به‌رگریكارانه‌ به‌ خۆیه‌وه‌ ده‌گرێت و ده‌بێته‌ هۆى پێكهێنانى كێشه‌ له‌ هه‌ڵس و كه‌وت له‌گه‌ڵ سه‌ردانكه‌ران.  به‌ مانایێكى دیكه‌  له‌بوونى تاك به‌ ئامرازێكى مكانیكى و مه‌جازى له‌ نێو سنوورى یاسا و رێسا پێچه‌لاوپێچ و دژواره‌كان، سه‌ركرده‌ خۆى ده‌بێته‌ به‌ به‌شێك له‌ كێشه‌كان. پێچه‌وانه‌ى ئه‌و بابه‌ته‌ش هه‌ر راسته‌، یانى له‌ شوێنى رێكخراوه‌یی شپرزه‌ و به‌ بێ یاساش هه‌م سه‌ركرده‌ و هه‌م سه‌ردانكه‌ران ده‌بنه‌ كێشه‌ بۆ رێكخراوه‌كه‌. 
یه‌كێكى دیكه‌ له‌ كێَشه‌كانى دیوانسالارى ته‌مه‌نێكى دیاریكراو له‌ ناو كۆمه‌ڵ دا ده‌گرێته‌وه‌  كه‌ به‌ گه‌یشتن به‌ ته‌مه‌نى گه‌وره‌بوون و پیرى به‌ هۆى زاڵكردنى فه‌رهه‌نگى مه‌زه‌هه‌بی و ئه‌خلاقى سووننه‌تى و داب و نه‌ریته‌كانى لاى ئه‌وان، له‌كاتى رووبه‌رووبونه‌وه‌ له‌گه‌ڵ یاسا ئیدارییه‌كان، تووشی ئازار ده‌بن و تێنه‌گه‌یشتن و قه‌بووڵ نه‌كردنى فه‌رمانه‌ بوروكراتیكه‌كان كۆمه‌لێك كێشه‌ى وه‌ك سووكایه‌تى و ته‌ریك كه‌وتنه‌وه‌ له‌ كۆمه‌ڵى بۆ ئه‌وان لێ ده‌كه‌وێته‌وه‌. 
باوه‌رمه‌ند بوون به‌ ته‌واوى  و بێ كه‌م و كورى یاساكان، كه‌شێك ده‌خوڵقێنێ كه‌ تێیدا هه‌ڵس و كه‌وتى به‌رێوه‌به‌ران و سه‌ركرده‌كان، ئیزنى به‌رێوه‌بردنى به‌ڵێنه‌ ئه‌خلاقى، ویژدانى ئینسانى و له‌به‌رچاوگرتنى به‌رژوه‌ندیی تاك و كۆمه‌ڵ  لاواز و نه‌لاواو ده‌كا. له‌و كه‌شه‌ دا هیچكات ئیزنى هاتنى بیرۆكه‌ى داهێنه‌رانه‌ له‌سه‌ر بناغه‌ى یارمه‌تى به‌ ئاسانكارى كاروبار و لابردنى كێشه‌كانى خه‌ڵك و داخستن و كردنه‌وه‌ى كاروباره‌ كات گر و زۆرتێچووه‌كان نادرێ. رێگه‌ى ده‌ربازبوونه‌كان له‌ رێكخراوه‌ ده‌وڵه‌تیه‌كان نایاسایین و كۆمه‌ڵه‌كه‌ تووشی دادگاى تاوانى ئیدارى و حه‌راست ده‌كا. ئاڵۆزى نێوان خه‌ڵك و كاربه‌ده‌ستانى رێكخراو یان دامه‌زراوه‌ێك له‌ نه‌بوونى كرانه‌وه‌ و چه‌قبه‌ستوویی له‌ جۆرى چاره‌سه‌ر كردنى كێشه‌ى خه‌ڵك سه‌رچاوه‌ ده‌گرێ، چوونكه‌ بۆ به‌رێوه‌به‌رى و سه‌ركردایه‌تى ته‌نیا كرده‌وه‌ به‌ یاسا نه‌گۆره‌كانى ئیدارى له‌سه‌رووى هه‌موو شتێكه‌وه‌یه‌ نه‌ك ناوه‌رۆكى كار و چاره‌سه‌رى كێشه‌كان. هه‌ر له‌به‌ر ئه‌وه‌ش  كۆنترۆڵى تاك له‌ نیزامێكى بوروكراتیك له‌رێگه‌ى یاساى مه‌جازى ئیدارى و ماڵى زۆر ئاسانتره‌ له‌ كۆنترۆڵى ئه‌و به‌ ئامرازه‌ فیزیكیه‌كانى سه‌ركووت. به‌ حاله‌تێكى تر(ملكه‌چ نه‌بوونى تاك و به‌رێوه‌به‌رانى ئیداره‌كان به‌ په‌یره‌وى بێ ئه‌ملا و ئه‌و لا له‌ یاساكانى ئیدارى)  ده‌سه‌لات ده‌سته‌وداوێنى ئاڵوگۆرى سه‌خت و توندتركردنى ئایین نامه‌ دیسپلینه‌كان و سزادان و یان په‌یره‌وى له‌ گه‌لاله‌ى به‌خشین و رێز لێنانى سه‌ردانكه‌ران و به‌شی فۆرمه‌ هه‌ره‌رِه‌مكیه‌كانى راپرسی ده‌كات. 
سیسته‌مى حكوومه‌تى بۆ پێشگرتن له‌ ئاڵۆزى له‌گه‌ڵ خه‌ڵك و دروست كردنى سه‌رقاڵى فیزیكى و ره‌وانى بۆ تاك و كۆمه‌ڵ یاساكان پێچه‌لاوپێچ ده‌كا و به‌ سه‌رلێشێواندنى خه‌ڵك له‌ ساڵۆنه‌كانى ئیداره‌كان و رێكخراوه‌كان هه‌وڵى بردنه‌ سه‌ره‌وه‌ى قۆناغه‌ زیاده‌ و كات بره‌كان ده‌ده‌ا. 
نووسه‌ر له‌سه‌ر ئه‌و باوه‌ره‌یه‌ كه‌ ده‌سه‌لات به‌ مه‌به‌ست به‌ دروست نه‌كردنى سیسته‌مى یه‌كگرتووی ئه‌نفۆرماتیكى له‌ هه‌موو بواره‌كاندا، ده‌بێته‌ هۆى دروست كردنى پشت پێ به‌ستنى زیاد له‌ ئه‌ندازه‌، به‌ ناو نووسیى یه‌ك له‌دواى یه‌ك و به‌رده‌وام، گۆرینى به‌ڵگه‌كانى ناسنامه‌ و خاوه‌ندارى له‌سه‌ر نیوبژیوانكه‌رانى گوازه‌ره‌وه‌، گۆرینى خاوێن و كودى پێوشوێن گرتن و كاغه‌زفرۆشتنى ئیداره‌كان به‌ خه‌ڵك و ... مرۆڤى ئێرانى كردۆته‌ دیلى حكوومه‌ت به‌ ئامرازى بوروكراسی. 
به‌دواداچوونى به‌رده‌وام و خه‌رج هه‌ڵگرى تاكه‌كان وه‌ك سه‌ردانكه‌ر له‌ سه‌ردانى دامه‌زراوه‌كانى پشكنین و دادوه‌رى بۆ پێوشوێنگرتنى زوڵم و ناهه‌قیه‌كان به‌رێوه‌ ده‌چێ. به‌ جۆرێك كه‌ كه‌سه‌كه‌ به‌ هۆى ئه‌و گشته‌ پێچه‌لاوپێچى و دورودرێژییه‌ كه‌ كۆتاییه‌كه‌شی سه‌ره‌رِاى كات گرییه‌كه‌ى به‌ره‌رووبوونه‌ له‌گه‌ڵ گه‌نده‌لیه‌ په‌شیمان ده‌كاته‌وه‌ له‌ به‌دواداچوون له‌ سكالا و كارى خۆى. كه‌مره‌نگ بوونى ناوه‌رۆك و كاركردى دامه‌زراوه‌ پشكنین و چاودێره‌كان، رۆاڵه‌ت دروست كردن و هه‌ره‌رِه‌مه‌كى ئه‌و دامه‌زراوه‌انه‌ ده‌رده‌خات. كۆتایی هێنان به‌ كاره‌كانى ئه‌و دامه‌زراوه‌یه‌ له‌رێگه‌ى راپۆرتى مانگانه‌ و سالانه‌ و ره‌وتى فۆرمالیته‌ى به‌رێوه‌بردنى پشكنینه‌كان و قۆناغه‌كانى به‌دواداچوونى سكالاكان و پشكنینه‌كانى ناته‌واو كه‌ به‌رهه‌مێك جگه‌ له‌ قازانجى دامه‌زراوه‌ نیزامى و ئه‌منیه‌تى و دادوه‌ریی و ئیدارییه‌كانى تێدا نییه‌، داواكاران تووشی دڵساردى و ناهۆمێدى ده‌كات. 
زۆرتر له‌باره‌ى بوروكراسی له‌ ئێران :
هاتنى بوروكراسی له‌ ئێران له‌ كۆپى كردن له‌ رۆژئاوا و چوونى خوێنده‌واران بۆ ئورووپا بوو. له‌دواى شۆرِشى خه‌ڵك له‌ ساڵى ١٣٥٧ى كۆچى خۆرى و به‌ده‌سپێكى ده‌سه‌لاتداریه‌تى ئاخونده‌كان و گه‌لاڵه‌ى شۆرِشى فه‌رهه‌نگى قۆناغێك ده‌ستى پێكرد كه‌ گۆیا ئامانج لێى له‌ناوبردنى نیزامى تاغوتى و دامه‌زراندنى بوروكراسی ناوه‌كان به‌ مه‌یل و خولیاى ئه‌سناعه‌شرى بوو، به‌لام له‌ كرده‌وه‌ دا هه‌نگاوێك بوو بۆ فه‌له‌ج كردن و لاوازكردن و له‌ناوبردنى بناغه‌ى نیزامى تازه‌ پێگرتووی بوروكراسی ئێران. 
((له‌ئێران هه‌رگیز هاوسانى پێویست له‌نێوان گه‌شه‌ى بوروكراسی و گه‌شه‌ى ئابوورى و پیشه‌سازى نه‌هاتۆته‌ دى و به‌رده‌وام گه‌شه‌ى به‌شی خزمه‌تگوزارى له‌ پێكهاته‌ى به‌رهه‌م هێنان، زۆرترین ده‌رسه‌دى نرخى به‌ خۆى تایبه‌ت كردووه‌)).  نه‌بوونى هاوسانى له‌نێوان گه‌شه‌ى حه‌شیمه‌ت و په‌ره‌سه‌ندنى خوێنده‌وارى و پسپۆرگرایی و نه‌بوونى گه‌شه‌ى فه‌رهه‌نگى هاوته‌رازى گۆرانكارییه‌ خێراكانى جیهان و ژینگه‌ كێشه‌ى زۆر جیددى بۆ خه‌ڵك و ده‌سه‌لات دروست كردووه‌. 
هێندێك له‌و كێشانه‌ به‌ شێوه‌ى گه‌لاڵه‌ و پیلانى ده‌سه‌لات بۆ كۆنترۆڵى كۆمه‌ڵ و هه‌لاتن به‌ره‌و دواوه‌ى ده‌سه‌لات بووه‌ و هێندێكیش ده‌رخه‌رى نه‌شیاوى و بیرى دواكه‌وتووانه‌ى ده‌سه‌لات بوو كه‌ مێتۆده‌كانى شه‌رع و سوونه‌تى بۆ ئیداره‌ى وه‌لات به‌كار برد كه‌ ژێر بیناكانى مودێرنیته‌ تێى دا زیندوو ببۆوه‌. له‌ئێران پێكهاته‌ى دیوانسالارى له‌سه‌ر بناغه‌ و فه‌لسه‌فه‌ى بوونى بوروكراسی دانه‌مه‌زراوه‌ و ته‌نانه‌ت له‌دژایه‌تى دابووه‌ له‌گه‌ڵ مودێرنیته‌ و دیموكراسی. بوونى بوروكراسی به‌ فه‌لسه‌فه‌ى ژیان، ته‌لقینى یه‌كگرتوویی و هاوراى له‌سه‌ر ئارمانه‌كان و بۆچوونه‌ دیكته‌كراوه‌كانى ده‌سه‌لات و قه‌بووڵیان له‌ لایه‌ن به‌شێك له‌ په‌یكه‌رى كۆمه‌ڵ به‌ هۆى گه‌مارۆ و زاڵبوونى نیزامى و هانده‌ره‌ مادیی و هێزى میدیا و ... له‌ زیان و خه‌ساره‌ جیدییه‌كانى كۆمه‌ڵگاى ئێرانه‌.  

كۆتایى به‌شى یه‌كه‌م ..........
ده‌سپێك   |

 
   لینکه‌ پیوه‌ندی داره‌کان
· بابه‌تی زیاتر له‌ باره‌ی فه‌لسه‌فی
· بابه‌ته‌کانی دیکه‌ له‌ لایه‌ن kamil


بابه‌تی به‌ڕه‌واج له‌ بواری فه‌لسه‌فی:
بە خێر بێن بۆ بەرزەخ


   پله‌ دانان بۆ بابه‌ت
نێوه‌نجی : 5
ژماره‌ی ده‌نگه‌کان: 1


ئه‌م بابه‌ته‌ هه‌ڵسه‌نگێنه‌ :

زۆر زۆر باش
زۆرباش
باش
خراپ نی‌یه‌
خراپ


   هه‌ڵبژاردنه‌کان
 ئه‌م لاپه‌ڕه‌یه‌ چاپ بکه‌ ئه‌م لاپه‌ڕه‌یه‌ چاپ بکه‌
 ئه‌م بابه‌ته‌ بنیره‌ بۆ هاوڕێ‌یه‌ک ئه‌م بابه‌ته‌ بنیره‌ بۆ هاوڕێ‌یه‌ک


    ده‌سپێک   |    پێوه‌ندی   |   ئارشیڤ   |   به‌ڵگه‌نامه‌کان   |    کاروتێکۆشان   |    بمانناسێنه‌   |    لینکه‌کان